Bilim
insanları, Dünya’nın yüzyıl sonuna dek 1.5 ila 4.5 derece ısınacağını
öngörüyor. En kötümser senaryoya göre ise Dünya, 22’inci yüzyıla dek 5.8
derece ısınacak.
İki ayrı bilim ekibinin ulaştığı ortak sonuç; küresel ısınmayla ilgili
zamanın daraldığı şeklindeki endişeleri güçlendiriyor. Geçmişteki sıcaklık
artış istatistikleri ve son yıllarda artan karbondioksit salınımı göz önüne
alınarak oluşturulan yeni model, şimdiye dek yapılan ısı artış tahminlerini
revize ediyor. Sonuçta, Dünya daha hızlı ısınıyor.
Çin ve Hindistan ekonomilerinin de gelişmesiyle karbondioksit salınımının
iki kat artacağını temel alan son tahminlere göre, küresel sıcaklıklar 1.5
derece ila 4.5 derece arasında yükselecek. Sıcaklıkları artıran iki neden
şöyle sıralanıyor; endüstriyel CO2’nin oluşturduğu sera etkisi ve
yeryüzündeki buzulların erimesiyle Dünya’nın Güneş ışınlarını yansıtma
potansiyelinin düşmesi. Uzmanlar ayrıca, topraktan çıkan karbondiyoksidin de
etkisini hesaba kattı.
DOĞAL YOLLARLA KÜRESEL ISINMA
Bilim insanları, doğal yollarla ekosistemi karışan karbondioksidin de
hesaplanması gerektiğini savunuyor. Bunun için, Dünya’nın jeolojik tarihini
inceleyen uzmanlar, küresel sıcaklıkların arttığı dönemlerde CO2 salınımının
da arttığını gözlemledi. Soğuk dönemlere girildikçe, karbondioksit salınımı
da düşüyor. Uzmanlar, sıcaklıklar arttıkça toprak ve denizlerin daha az
karbondioksit depoladığını düşünüyor.
KENDİNİ TETİKLEYEN SÜREÇ
Bu teoriye göre, Dünya öngörüldüğü gibi gelecek yıllarda ısındıkça, daha
fazla karbondioksit salınacak ve bu yeryüzünü daha da ısıtan bir döngüyü
harekete geçirecek. Fabrikalar, evler ve diğer CO2 üreten unsurların gelecek
yıllarda daha aktif olacağı varsayılırsa, sera etkisinin algoritmik olarak
artacağı sonucuna ulaşılıyor.
Küresel sıcaklıkla karbondioksit salınımı arasındaki ilişkiyi irdelemek için
ABD’li University of California-Berkeley ekibi, Antarktika’daki Vostok
buzulunun 400 bin yıllık geçmişini inceledi. Avrupalı bir bilim ekibi de
geçen bin yıl içinde Kuzey Yarımküre’de etkisini gösteren ‘soğuk dönem’leri
incelemeye aldı.
ESKİ TAHMİNLER REVİZYONA UĞRADI
İki bilim ekibi de aynı önermeye ulaştı; şimdiye dek yapılan küresel ısınma
tahminleri, son öngörünün yüzde 15 ila 75 arasında altında kalıyor. Bu
şaşma, sıcaklık tahminlerinde 1.6 derece ila 6 derece arasında bir ısı
farkına denk düşüyor.
Farklı coğrafyalar ve farklı dönemlerin incelenmesi, teoremlerin karşılıklı
olarak sınanmasına yardımcı oluyor.
KESİN OLMAYAN NOKTALAR VAR
Bilim insanları küresel sıcaklıkların nasıl bir seyir alacağını tam olarak
kestirmenin mümkün olmadığına işaret ediyor. Tahminlerde dikkat edilen bir
husus, geçmişteki süreçlerin gelecekteki süreçlere etkisi.
Örneğin, ormanlar ve denizlerin karbondioksit ile ilişkisi, 100 bin yıl
öncesindekiyle aynı mı? Bilim insanları bu sorunun yanıtı yüzde 100
kesinlikle veremiyor. Uzmanlar, yeryüzündeki doğal unsurların
karbondioksitle ilişkisinin değiştirecek bir neden olmadığı sürece geçmişe
ait verilerin gelecek tahminlerine temel alınabileceğini belirtiyor.
Avrupalı ekibin başkanı Wageningen Üniversitesi uzmanı Marten Scheffer
tahminlerini muhafazakar tutarak bu tür sapmaları en aza indirmeyi
hedeflediklerini belirtiyor.
(ntvmsnbc)
