PHP Nuke - Themes - Modules - Blocks - Addons - Turkish Nuke - Havai Fişeklerin ‘Romalı’ Kimyası

Havai fişeklerin üretiminde, eski Romalılar’dan kalma fizik ve kimya formülleri ve teknikler kullanılıyor.

Yaz aylarında düğünlerde veya kutlamalarda atılan havai fişekler gecenin karanlığını fosforlu renkleri ve şekilleriyle aydınlatıyor. Havai fişeklerin el yapımı kapsülleri, patlamaları ve sesleri çıkaran kimyasallar maddelerden oluşan tozları içeriyor. Bunların içine giren farklı metaller de patlamayla çıkan renkleri belirliyor.

Havai fişeğin kapsülünün içindeki tozlar farklı şekil ve dizilerde yerleştirilerek, fişek patladığında da farklı figürlerin oluşması sağlanıyor. Örneğin, üretim aşamasında kapsülün içine tüpler, kağıttan bölmeler konarak, fişeğin patlamada değişik şekiller çıkarması sağlanıyor.

Gelişmiş modellerde kapsülün içine iki ayrı boşluk konarak, farklı patlama şekilleri yaratılabiliyor. Patlama sesi, kapsüldeki tozdan geliyor. Bunun için eskiden fotoğrafçılıkta flaş yaratmak için kullanılan magnezyumdan oluşan flaş tozu kullanılıyor. Havai fişeklerde metal bazlı tozun yanına patlama yaratmak için de oksijen ekleniyor.

ROMALILAR’IN TEKNİĞİ BUGÜN DE GEÇERLİ
Metal ve oksitlerin farklı kombinasyonları farklı seslerin yaratılmasında işe yarıyor. Bunu sağlayan ise, antik Romalıların kozmetik ürünlerinde kullandığı bizmut adlı açık gri renkli toz. Bizmut bugün dahi havai fişeklere katılıyor. Havai fişek üretilirken, flaş tozunun içine bizmut trioksit katılıyor; bu madde havai fişeğe patlama sesini veriyor. Sesi daha da güçlendirmek için tozun içine vazelin de katılıyor.

METALLER FİŞEĞE RENGİNİ VERİYOR
Havai fişeklerin renkleri ve sesleri için farklı metaller konuyor. Örneğin, bakır mavi ışık verirken, fare zehirinde kullanılan baryum yeşil, kalsiyum turuncu ve sodyum da sarı renk sağlıyor. Aluminyum ve titanyum karışımı beyaz renk çıkarıyor. Örneğin, kırmızı, beyaz ve mavi renklerin bir karması için bu metallerin tozları karıştırılarak fişek kapsülünün içinde konuyor. Fişek patlamasının havada oluşturduğu şekil, bu tozların kapsülün içinde farklı sıra ve diziyle yerleştirilmesiyle belirleniyor.
(ntvmsnbc)