This is an unofficial translation of the
GNU Lesser General Public License into Turkish. It was not published by
the Free Software Foundation, and does not legally state the
distribution terms for software that uses the GNU LGPL--only the
original English text of the GNU LGPL does that. However, we hope that
this translation will help Turkish speakers understand the GNU LGPL
better.
 

Bu, GNU Kısıtlı Genel Kamu Lisansının (LGPL) Türkçe'ye gayrıresmi
çevirisidir. Bu çeviri Free Software Foundation tarafından
yayınlanmamış olup GNU LGPL kullanan yazılımların dağıtım şartlarını
belirleme açısından hukuki bağlayıcılığı yoktur -- Hukuki açıdan
yalnızca GNU LGPL'in İngilizce metni bağlayıcıdır. Bu çeviri, Türkçe
kullanıcılarının GNU LGPL'i daha iyi anlayabilmeleri için
hazırlanmıştır.

GNU KISITLI GENEL KAMU LİSANSI

Sürüm 2.1, Şubat 1999

Telif Hakkı © 1991, 1999 Free Software Foundation, Inc. 59 Temple Place, Suite 330, Boston, MA 02111-1307 USA

Bu lisans dökümanının birebir kopyalarını yapma ve dağıtma izni herkese verilmiştir, fakat metinde değişiklik yapma izni yoktur.

[Bu döküman Kısıtlı GPL'in ilk yayınlanmış sürümüdür. Aynı zamanda GNU Kitaplık Kamu Lisansı, 2. sürüm'ün devamı sayılmaktadır, bu sebeple sürüm numarası 2.1 olarak verilmiştir.]

GİRİŞ

Yazılım lisanslarının çoğu sizin yazılımı paylaşma ve değiştirme hakkınızın elinizden alınması için hazırlanmıştır. Buna karşılık, GNU Genel Kamu Lisansları sizin serbest yazılımları değiştirme ve paylaşma hakkınızın mahfuz tutulması ve yazılımın bütün kullanıcıları için serbest olması amacı ile yazılmıştır.

Bu Kısıtlı Genel Kamu Lisansı, bazı özel amaçlı yazılım paketleri --genelde kitaplıklar-- için hazırlanmış olup, Free Software Foundation'un bazı yazılımları ve bu lisansı kullanmayı tercih eden diğer yazılımcıların yazılımları için kullanılmaktadır. Siz de bu lisansı kullanabilirsiniz, fakat kullanmadan önce sizin özel durumunuz için bu lisansı mı, yoksa GNU Genel Kamu Lisansı (GPL) kullanmanın mı daha uygun bir strateji olacağını, aşağıdaki açıklamaları okuyarak düşünmeniz ve öyle karar vermenizi öneriyoruz.

Serbest yazılımdan bahsettiğimiz zaman fiyattan değil, özgürlükten bahsediyoruz. Bizim Genel Kamu Lisanslarımız, sizin serbest yazılımların kopyalarını dağıtma özgürlüğünüzü (ve isterseniz bu hizmet için para almanızı), yazılım kaynak kodlarının size dağıtım esnasında veya eğer isterseniz verilmesini, yazılımı değiştirebilmenizi, yazılımın parçalarını yeni yazılımlar içerisinde kullanabilmenizi ve bunları yapabileceğinizi bilmenizi sağlamaktadır.

Haklarınızı koruyabilmemiz için dağıtıcıların sizin haklarınızı kısıtlama veya sizin bu haklarınızdan feragat etmenizi isteme yollarını yasaklayıcı bazı kısıtlamalar getirmemiz gerekmektedir. Bu kısıtlamalar eğer kitaplığın kopyalarını dağıtıyor veya değiştiriyorsanız size bazı yükümlülükler getirmektedir.

Örneğin kitaplığın kopyalarını, bedava veya ücret karşılığı dağıtıyorsanız alıcılara sizin sahip olduğunuz bütün hakları sağlamalısınız. Onların da kaynak kodlarına sahip olmalarını veya ulaşabilmelerini sağlamalısınız. Eğer kitaplık ile başka kodlar bağlanıyorsa, alıcılara bütün nesne dosyalarını vermelisiniz ki, alıcılar kitaplığın kaynak kodlarında değişiklik yapıp kitaplığı yeniden derledikten sonra nesne dosyalarını tekrar kitaplık ile bağlayabilsinler. Ve, onlara da haklarını bilebilmeleri için bu şartları göstermelisiniz.

Haklarınızı iki koruma iki aşamada gerçekleşmektedir:

1. Kitaplığa telif hakkı alınmaktadır.
2. Yazılım lisansı olarak size, hukuki olarak, kitaplığı kopyalama, dağıtma ve/veya değiştirme hakkı tanıyan bu lisans sunulmaktadır.

Her dağıtıcıyı korumak için bu serbest kitaplığın herhangi bir garantisi olmadığını vurgulamak istiyoruz. Eğer kitaplık başkası tarafından değiştirilmiş ve değiştirilmiş hali ile tarafınıza ulaştırılmış ise alıcıların, ellerinde olan kitaplığın orjinal olmadığını, dolayısıyla başkaları tarafından eklenen problemlerin ilk yazarların şöhretlerine olumsuz etkide bulunmaması gerektiğini bilmelerini istiyoruz.

Son olarak, bütün serbest yazılımlar yazılım patentleri tarafından sürekli tehdit altında bulunmaktadır. Herhangi bir şirketin serbest bir yazılımın kullanıcılarını, bir patent sahibinden kısıtlayıcı bir lisans alarak kısıtlama/engellemesinin mümkün olmamasından emin olmak istiyoruz. Dolayısıyla kitaplığın herhangi bir sürümü için alınabilecek bir patent lisansının bu lisans içerisinde tanımlanan tam serbesti ile uyumlu olması gerektiğini açık olarak ortaya koyuyoruz.

Kitaplıklar da dahil olmak üzere çoğu GNU yazılımı normal GNU Genel Kamu Lisansı (GPL) altında yayınlanmaktadır. GNU Kısıtlı Genel Kamu Lisansı (LGPL) olarak adlandırılan bu lisans ise, yalnızca bazı özel kitaplıklar için uygulanmakta ve GNU Genel Kamu Lisansı'ndan (GPL) bir hayli değişik koşullar içermektedir. Bizler bu lisansı (LGPL), bazı kitaplıkların serbest olmayan yazılımlara bağlanabilmesine imkan tanımak amacı ile kullanıyoruz.

Bir yazılım bir kitaplık ile, gerek statik, gerek paylaşımlı kitaplık yolu ile bağlandığı zaman, ikisinin birleşimi, hukuki açıdan birleşik ve orjinal kitaplıktan iştikak eden bir eser oluşturur. Dolayısıyla normal Genel Kamu Lisansı, böyle bir bağlanma işlemine ancak eğer oluşan bütün GPL'de tanımlanan serbesti kriterlerine uyuyor ise izin verir. Kısıtlı Genel Kamu Lisansı (LGPL) ise, kitaplık ile başka yazılımların bağlanması halinde daha gevşek kriterler uygular.

Bu lisansa "Kısıtlı" Genel Kamu Lisansı dememizin sebebi, kullanıcının haklarını korumak açısından Genel Kamu Lisansı'na göre daha kısıtlı olmasıdır. Bu lisans, serbest yazılım geliştiricilerine, serbest olmayan kapalı yazılım geliştiricileri ile rekabet etmeleri için daha kısıtlı imkanlar sunmaktadır. Bu dezavantajlar sebebi ile, pek çok kitaplık için bu lisansı değil, Genel Kamu Lisansı'nı (GPL) kullanmaktayız. Fakat Kısıtlı lisans bazı özel durumlarda bazı avantajlar sağlamaktadır.

Örneğin bazı özel ve seyrek rastlanan durumlarda, bir kitaplığın en yaygın kullanımını sağlamak ve özendirmek ve bu şekilde de-fakto standart haline gelmesini sağlamak istenebilir. Bunu sağlamak için, serbest olmayan yazılımların da kitaplığı kullanabilmesine imkan tanımak gerekir. Daha sık rastlanan bir durum ise, serbest bir kitaplığın serbest olmayan ve yaygın kullanımda olan kitaplıklarla aynı işlevi yapmasıdır. Böyle durumlarda serbest kitaplığı yalnız serbest yazılımlarla kullanılır hale getirmenin bir anlamı yoktur, dolayısıyla Kısıtlı Genel Kamu Lisansı kullanılır.

Başka durumlarda, belirli bir kitaplığı serbest olmayan yazılımlarda kullanma izninin verilmesi, daha çok sayıda kişinin çok sayıda serbest yazılımı kullanmasına imkan verebilir. Örneğin GNU C kitaplığının serbest olmayan yazılımlarla birlikte kullanılabilmesi, pek çok kişinin bütün GNU işletim sistemini ve onun bir türevi olan GNU/Linux işletim sistemini kullanmasına imkan tanımaktadır.

Kısıtlı Genel Kamu Lisansı, kullanıcının özgürlüğünü korumakta daha kısıtlı ise de, Kitaplık ile bağlanan bir yazılımı kullanan kullanıcıya, o yazılımı Kitaplığın değiştirilmiş bir hali ile kullanabilme hakkı ve imkanı vermektedir.

Kopyalama, dağıtım ve değiştirme ile ilgili kesin şart ve kayıtlar aşağıda yer almaktadır. "kitaplığı baz alan eser" ile "kitaplığı kullanan eser" arasındaki farka özellikle dikkat edin. Birincisi kitaplığın kaynak kodlarından türeyen kod kullanmaktadır, ikincisi ise çalışmak için kitaplık ile bağlanmalıdır.

GNU KISITLI GENEL KAMU LİSANSI

KOPYALAMA, DAĞITIM VE DEĞİŞTİRME İLE İLGİLİ ŞART VE KAYITLAR

0. Bu Lisans, telif hakkı sahibi veya başka yetkili taraf tarafından içerisine bu Kısıtlı Genel Kamu Lisansı altında dağıtıldığına dair ibare konmuş olan herhangi bir kitaplık veya başka yazılımı kapsamaktadır. Her ruhsat sahibine "siz" olarak hitap edilmektedir.

"Kitaplık", kolayca (kitaplığın içerdiği bazı işlev ve veriyi kullanan) uygulama yazılımları ile bağlanabilecek şekilde hazırlanmış yazılım işlevleri ve/veya veri topluluğu anlamına gelmektedir.

Aşağıda "Kitaplık", bu koşullar altında dağıtılmış herhangi bir yazılım kitaplığı veya eser manasında kullanılmaktadır. "Kitaplığı baz alan eser", Kitaplık veya telif hakkı kanunu altında Kitaplık'tan iştikak etmiş, Kitaplığın tamamını veya bir parçasını, değiştirmeden veya değişiklikler ile veya başka bir dile tercüme edilmiş hali içeren herhangi bir ürün manasında kullanılmaktadır. (Bundan sonra tercüme "değiştirme" kapsamında sınırsız olarak içerilecektir.)

Bir eserin "kaynak kodu", o esere değişiklik yapmak için en uygun imkan ve yöntem manasında kullanılmaktadır. Bir kitaplık için bütün kaynak kodu, kitaplığın içerdiği bütün modüllere ait bütün kaynak kodları, ilgili arayüz tanım dosyaları ve kitaplığın derleme ve kurulma işlemlerini kontrol etmekte kullanılan bütün betikler manasında kullanılmaktadır.

Kopyalama, dağıtım ve değiştirme haricinde kalan faaliyetler bu Lisans'ın kapsamı dışındadırlar. Kitaplığı kullanan bir yazılımı çalıştırma eylemi sınırlandırılmamıştır ve böyle bir yazılımın çıktısı yalnızca çıktının içeriği (Kitaplığı yazmak için kullanılan bir araçta Kitaplığın kullanılmasından bağımsız olarak) Kitaplığı baz alan ürün kapsamına girer ise bu Lisans kapsamındadır. Bu koşulun sağlanıp sağlanmadığı Kitaplığın ve Kitaplığı kullanan yazılımın ne yaptığı ile ilgilidir.

1.  Kitaplığın bütün kaynak kodlarını birebir, aldığınız şekilde, herhangi bir ortamda ve vasıta ile, uygun ve görünür bir şekilde telif hakkı bildirimi ve garantisiz olduğuna dair bildirim koymak, bu Lisans'dan bahseden herhangi bir bildirimi aynen muhafaza etmek ve bütün diğer alıcılara Kitaplık ile birlikte bu Lisans'ın bir kopyasını vermek şartı ile kopyalayabilir ve dağıtabilirsiniz.

Kopyalamak fiili işlemi için bir ücret talep edebilir ve sizin seçiminize bağlı olarak ücret karşılığı garanti verebilirsiniz.

2.  Kitaplığın kopyasını veya kopyalarını veya herhangi bir parçasını değiştirerek Kitaplığı baz alan ürün elde edebilir, bu değişiklikleri veya ürünün kendisini yukarıda 1. bölümdeki şartlar dahilinde ve aşağıda sıralanan şartların yerine getirilmesi koşulu ile kopyalayabilir ve dağıtabilirsiniz.

a) Değiştirilen eser de bir yazılım kitaplığı olmalıdır.

b) Değiştirilen dosyaların görünür bir şekilde dosyaların sizin tarafınızdan değiştirildiğine dair, tarihli bir bildirim içermesini sağlamalısınız.

c) Eserin bütününün bütün üçüncü şahıslara bu Lisans şartları altında ücretsiz olarak ruhsatlanmasını sağlamalısınız.

d) Eğer değiştirilmiş Kitaplıktaki bir özellik, bu özellik çağrıldığı zaman verilecek bir argüman haricinde uygulama yazılımı tarafından sağlanacak bir işlev ya da veri tablosuna başvuruda bulunuyor ise, o zaman uygulama yazılımı böyle bir işlev ya da tablo sağlamasa dahi özelliğin çalışır durumda kalacağı ve amacının anlamlı kalan parçası her ne ise onu yerine getirmeye devam edeceğine dair iyi niyetli bir uğraş vermelisiniz.

(Örneğin bir kitaplıkta karekök hesaplayan bir özellik uygulamadan tamamen bağımsız olarak tanımlanabilen bir işleve sahiptir. Dolayısıyla 2d bölümü bu özellik tarafından kullanılan ve uygulama yazılımı tarafından sağlanan herhangi bir işlev ya da tablonun seçime bağlı olmasını şart koşar: Eğer uygulama bu işlev ya da veriyi sağlamaz ise, karekök özelliği karekök hesaplayabilir olmalıdır.)

Bu şartlar değiştirilmiş eserin tamamını kapsamaktadır. Eğer eserin tespit edilebilir kısımları Kitaplık'tan iştikak etmemiş ise ve makul surette kendi başlarına bağımsız ve ayrı eserler olarak kabul edilebilir ise, o zaman bu Lisans ve şartları, bu parçaları ayrı eser olarak dağıttığınız zaman bağlayıcı değildir. Fakat, aynı parçaları Kitaplığı baz alan bir ürün bütününün bir parçası olarak dağıttığınız zaman bütünün dağıtımı, diğer ruhsat sahiplerine verilen izinlerin bütüne ait olduğu ve parçalarına, yazarının kim olduğuna bakılmaksızın bütün parçalarına tek tek ve müşterek olarak uygulandığı bu Lisans şartlarına uygun olmalıdır.

Bu bölümün hedefi tamamen sizin tarafınızdan yazılan bir eser üzerinde hak iddia etmek veya sizin böyle bir eser üzerindeki haklarınıza muhalefet etmek değil, Kitaplığı baz alan, Kitaplık'tan iştikak etmiş veya müşterek olarak ortaya çıkarılmış eserlerin dağıtımını kontrol etme haklarını düzenlemektir.

Buna ek olarak, Kitaplığı baz almayan herhangi bir ürünün Kitaplık ile (veya Kitaplığı baz alan bir ürün ile) bir bilgi saklama ortamında veya bir dağıtım ortamında beraber tutulması diğer eseri bu Lisans kapsamına sokmaz.

3.  Kitaplığın herhangi bir kopyasına bu Lisans şartları yerine GNU Genel Kamu Lisansı şartlarını uygulamayı tercih edebilirsiniz. Bunu yapmak için bu Lisans'a yapılan her referansı GNU Genel Kamu Lisansı, 2. sürüm olarak değiştirmelisiniz. (Eğer GNU Genel Kamu Lisansı'nın 2. sürümden daha üst numaralı bir sürümü çıkmışsa, o sürüm numarasını belirtebilirsiniz. Bu bildirimlerde başka bir değişiklik yapmayınız.

Bu değişiklik Kitaplığın herhangi bir kopyasına uygulandıktan sonra o kopya için geri dönülemez, dolayısıyla o kopyadan yapılan bütün kopyalar ve o kopyadan iştikak eden bütün eserler GNU Genel Kamu Lisansı altında lisanslanır.

Bu seçenek, Kitaplığın bazı kodlarını kitaplık olmayan bir yazılıma kopyalamak istediğiniz zaman faydalıdır.

4.  Kitaplığı ( veya 2. bölümde tanımlandığı hali ile onu baz alan bir ürünü) ara derlenmiş veya uygulama hali ile 1. ve 2. Bölüm'deki şartlar dahilinde ve yaygın olarak yazılım dağıtımında kullanılan bir ortam üzerinde, bilgisayar tarafından okunabilir ve 1. ve 2. Bölüm'deki şartlar dahilinde dağıtılabilir kaynak kodlarının tamamı ile birlikte kopyalayabilir ve dağıtabilirsiniz.

Eğer ara derlenmiş nesne kodlarının dağıtımı belli bir yere erişim ve oradan kopyalama imkanı olarak yapılıyorsa, aynı yerden, aynı koşullar altında kaynak koduna erişim imkanı sağlamak, üçüncü şahısların ara derlenmiş nesne kodları ile birlikte kaynak kodunu kopyalama zorunlulukları olmasa bile kaynak kodunu dağıtmak olarak kabul edilmektedir.

5.  Kitaplığın herhangi bir parçasından iştikak etmiş herhangi bir parça bulundurmayan fakat Kitaplık ile ona bağlanarak ve derlenerek çalışmak için tasarlanmış bir yazılım, "Kitaplığı kullanan eser" olarak tanımlanmaktadır. Tek başına böyle bir eser Kitaplık'tan iştikak eden bir eser değildir ve bu Lisans'ın kapsamı dahiline girmez.

Fakat, "Kitaplığı kullanan bir eser" ile Kitaplığı bağlama işlemi, Kitaplıktan iştikak eden bir uygulamayı vücuda getirir (çünkü Kitaplığın parçalarını içermektedir). Dolayısıyla derleme/bağlama işlemi sonucunda elde edilen uygulama bu Lisans kapsamındadır. 6. Bölüm bu kapsama giren uygulama yazılımlarının dağıtım koşullarını içermektedir.

"Kitaplığı kullanan bir eser", Kitaplığın parçası olan bir başlık (header) dosyasından materyal kullandığı zaman, eserin kaynak kodları Kitaplıktan iştikak eden bir eser olmamasına rağmen eserin nesne kodları Kitaplıktan iştikak eden bir eser olabilir. Bunun doğru olup olmadığı özellikle eserin kendisinin bir kitaplık olup olmadığına veya eserin Kitaplık olmaksızın bağlanıp bağlanamadığına göre değişebilir. Bu koşulun ne zaman geçerli olacağı kanun kapsamında açık ve seçik olarak tanımlanmamıştır.

Eğer böyle bir nesne dosyası yalnızca nümerik parametreler, veri yapısı şablonları ve erişim yolları ve küçük makro ve içerilmiş (inline) işlevler (10 satır veya daha az uzunlukta) içeriyorsa, o zaman hukuki olarak iştikak eden bir eser olup olmadığına bakılmaksızın nesne dosyasının kullanımı sınırlandırılmamıştır. (Bu nesne dosyasını ve Kitaplığın parçalarını içeren uygulama dosyaları 6. Bölümün kapsamına girmeye devam etmektedir).

Eğer nesne dosyası, Kitaplıktan iştikak etmiş bir eser ise, eserin nesne kodlarını 6. Bölümdeki koşullar uyarınca dağıtabilirsiniz. Eseri içeren uygulama dosyaları da, Kitaplık ile direkt olarak bağlanıp bağlanmadıklarına bakılmaksızın 6. Bölüm kapsamına girer.

Sonraki Sayfa (2/2)